Omvangrijke roman als basis
Arte-televisie biedt de geïnteresseerden in het thema speelfilm een interessante rolprent naar een omvangrijke roman van Josef Haslinger (*1955) [1], die niet alleen over drie generaties in drie verschillende families in de twintigste eeuw bericht, maar tegelijkertijd over de breder geschakeerde aspecten van de bloedige geschiedenis van die periode. 

Mimi, de jonge femme fatale in de thriller Das Vaterspiel van Michael Glawogger.

Het gaat daarbij echter om diverse, onverbrekelijk met elkaar verbonden aspecten van de tijd in kwestie:nazi's, joden en (al dan niet verlate) handlangers. Dat bidt voldoende elementen voor een thrillerachtig verhaal, waaraan een extra dimensie wordt verleend doordat één van de protagonisten in het verhaal een computerspel heeft ontworpen dat een deelnemer in de gelegenheid stelt zijn vader te vermoorden — het tot in detail tot technocratische perversiteit gedegenereerde Oedipus-complex met daarin één der oudste (al dan niet bewuste) wensen van het mannelijke wezen in de loop der geschiedenis.

Regisseur en scenarist
De Oostenrijkse regisseur Michael Glawogger (*1959) heeft zelf het scenario voor de film geschreven aan de hand van bovengenoemd boek van zijn landsman Haslinger. Voor de belangrijkste rollen heeft hij gebruik gemaakt van de kwlaiteiten van Ulrich Tukur (*1957), Sabine Timoteo, Helmut Köpping, Christian Tramitz en Franziska Weisz. Het camerawerk is van Attila Boa.

De Oostenrijkse regisseur en scenarist van de rolprent Das Vaterspiel, Michael Glawogger..

Arte-televisie zendt deze film uit tussen 23:40 uur op maandag 14 maart en 01:30 uur in de nacht op dinsdag 15 maart. De rolprent wordt vertoond op het beeldformaat 16:9, en is voorzien van sterefonisch geluid. Arte heeft vooralsnog geen herhalingen geprogrammeerd. Deze film is een bijdrage van Arte France en de Duitse regionale zender WDR.
De film is een Oostenrijks-Duits-Frans-Ierse coproductie. 
__________
[1] Zie tevens onze bijdrage op de zustersite Tempel der Letteren van maandag 14 maart 2010 over het boek Das Vaterspiel en de auteur Josef Haslinger.

Wolfgang Amadeus Mozart. Tekening van Jarko Aikens Groningen 1986. Archief Heinz Wallisch, tevens ©.

Nieuwe editie
Aanstaande maandagmiddag, om 14:00 uur, wordt in Utrecht — Nieuwegracht 64 — de nieuwe, en uiterlijk vernieuwde editie van de veertien cd's bevattende doos met de complete klavierwerken van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), gespeeld door Bart van Oort. Elf daarvan neemt hij geheel alleen voor zijn rekening, zij het dan ook samen met een fortepiano [1] van diverse bouwers of een kopie daarvan. [2] Op de cd's 12 tot en met 14 — de werken à quatre mains en die voor twee piano's — speelt Bart van Oort samen met Ursula Dütschler, die we nog kennen van Beethoven-sonates die op het label van haar moeder, Claves, verkrijgbaar zijn. Daarbij gaat het om een heruitgave van een enige jaren geleden reeds uitgegeven serie.

Schat aan solowerken
Tijdens de presentatie zal Bart van Oort staaltjes uit die collectie van bijna vijftien uur muziek uit ruime de koker van een — ondanks diens wijdverbreide populariteit, op sommige punten nog altijd onderschat — muzikaal genie presenteren. Als het, onder toeziend oog van de impresario Mark Doorn (DaPonte), net zo verloopt als verleden week in Groningen [3] zal de gebeurtenis een aangenaam verpozen worden, met niet-alledaagse informatie; aangenaam in de meest activerende zin van het woord. En dat we zulks hier met zoveel aplomb durven beweren, komt alleen maar omdat we Bart van Oort al eens vaker hebben gehoord: direct en via die nieuwerwetse media.  Derhalve adviseren wij een iegelijk die van Mozart houdt, en in de buurt van Utrecht is, of komt, en allen die zich laten leiden door een imperatief: "Komt allen tezamen, jubelend van vreugde." Deze keer overigens in Utrecht.

Bart van Oort met een brede kist gevuld met functionele hamertjes.

__________
MOZART — Complete keyboard works. 14 cd's met tekstboekje. Bart van Oort, fortepiano; m.m.v.Ursula Dütschler. BRILLIANT Classics 94198.
__________
[1] Ons standaard-woordenboek, Van Dale, is in de definitie van fortepiano nogal summier: piano. En hoewel Van Dale 'slechts' een woordenboek is en niet een uitgebreid lexicon, is mij dat ietwat te summier. Bij de bespreking achteraf zullen we dan wel nader ingaan op de overeenkomsten en de verschillen als we ook de instrumenten zelf aan een nader luisteronderzoek zullen hebben onderworpen. [2] Over die verschillende instrumenten kunt u later in deze rubriek naders lezen. We zullen dat dan hier met een link naar de betreffende bijdrage aangeven. [3] Toen presenteerde diezelfde Mark Doorn van DaPonte het pianoduo Lestari Scholtes / Gwylim Janssens voor veertig uitermate enthousiaste luisteraars.

Ludo Geloen, veelzijdig musicus in België, speelt eigen arrangementen van Ravel-composities te Le Touquet-Paris-Plage.

Composities omgewerkt
Naar aanleiding van onze berichtgeving met betrekking tot het concert dat organist erwin Wiersinga aanstaande zondag in de middag vanaf 16:00 uur zal geven in De Fontein, een kerk aan de Eikenlaan in Groningen, op een instrument uit de werkplaats van orgelbouwer Mense Ruiter, kregen we een reactie van Ludo Geloen uit België, die onder meer organist, beiaardier en componist is. Hij wil graag weten welk arrangement van welke compositie van Ravel wordt uitgevoerd. Ons is daarvan nu nog geen titel bekend, maar na het concert zondagmiddag zullen we meer weten. Ludo Geloen liet weten zelf ook enige composities van Maurice Ravel in eigen arrangementen op orgel in Le Touquet-Paris-Plage te zullen voordragen. Het ligt voor de hand dat Ludo Geloen nieuwsgierig is naar het araangement van het Ravel-stuk dat Edwin Wiersinga zal uitvoeren.
__________
Zie ook onze bijdrage op de zustersite Muziek en mensen van donderdag 3 maart.

Bijna vier uur duurt de thema-avond die Arte-televisie op zondag 27 februari besteedt aan het Franse culturele fenomeen Serge Gainsbourg (1928-1991). De avond wordt gevuld met vier zeer uiteenlopende bijdragen. Het eerste onderdeel begint om 20:15 uur: een Franse speelfilm uit 1995 van Jean Becker, getiteld Elisa. Daarin treden op Vanessa Paradies, Gérard Depardieu en Clotilde Courau. Deze rolprent is opgedragen aan Serge Gainsbourg. Om22:05 uur volgt een nterview met Jane Birkin; dat heeft een duur van vijf minuten. Het derde onderdeel van de avond is een door die vriendin van de zanger, componist, acteur en nog zoveel meer, gemaakt en deze behandelt haar relatie met de uitzonderlijke kunstenaar.De film duurt tot 22:55 uur. De laatste vijf kwartier van het programma worden besteed aan een concertregistratie uit 1986, gerealiseerd in het Casino de Paris. De uitzending begint om 22:55 uur en duurt tot 00:10 uur in de nacht op maandag 28 februari.

Concert in Lisztjaar 2011
Dezer dagen hebben we op onze zustersite Muziek en mensen aandacht gevraagd voor een uitvoering van Eine Faust-Symfonie van Franz Liszt (1811-1886). Deze componist is in de hoofden — en als we het wat emotioneler uitdrukken: in de harten — van grote aantallen muziekliefhebbers, verspreid over de globe overeind gebleven tot op de huidige dag. Vooral door diverse composities, die populair zijn gebleven en niet alleen via de radio en thuis via geluidsdragers, maar tevens tijdens concerten.

Jos van der Kooy. Foto: Ben Kool.

Een minder algemeen bekende kant van Franz Liszt is die van de orgelcomponist.  In Groningen worden de toehoorders en /of enige liefhebbers, aanstaande vrijdag, 's avonds vanaf 20:15 uur, in staat gesteld om nader kennis te nemen van enkele van die orgelstukken tijdens een concert dat zal worden gegeven in de Lutherse Kerk.  Elke derde vrijdag van de maand wordt aldaar een concert gegeven in de reeks Orgel anders, waarin onder meer veel verrassends en onalledaags wordt voorgesteld. Deze serie wordt georganiseerd door de Stichting Vrienden van de Lutherse Kerk.

Deel gevel Lutherse Kerk te Groningen.

De voordracht zal deze vrijdagavond worden gerealiseerd door Jos van der Kooy (* 1951), organist van het internationaal vermaarde Müller-orgel in de Grote- of St. Bavokerk te Haarlem. Daarnaast is hij onder meer cantor, geeft hij les en verzorgt hij masterclasses. In Groningen laat hij het werk van Liszt klinken op het veelvuldig geroemde Van Oeckelen-orgel uit 1896. Op het programma van het concert in het kader van het Lisztjaar 2011, dat om 20:15 uur begint, staat onder meer de imposante Fantasie over het koraal Ad nos, ad salutarem undam uit 1855.

Moeammar al-Khaddafi, een Beest uit de Afgrond.

Het ongrijpbare van Libië
Ieder die ogen en oren heeft, en enigermate situaties kan inschatten, respectievelijk analyseren op basis van gegevens welke verder reiken dan zijn neus lang is, begrijpt dat het recente charme-offensief van de Libische leider Moeammar al-Khaddafi richting het westen door politiek opportunistische motieven is ingegeven en niet omdat plotselinge vriendelijke uitingen ten opzichte van datzelfde westen hun oorsprong vinden in oprechte gevoelens: koele berekening is wat hem drijft. Zelfs extreme krankzinnigen — en tot die categorie behoort die kolonel, en dat bewijst hij steeds opnieuw — kunnen heel goed hun eigen belang in het oog houden. Dat bleek enige jaren geleden reeds in de Lockerbie-kwestie: zodra Khaddafi in al te gevoelig vaarwater terechtkomt, past hij zijn strategie aan. Hoewel er altijd goedgelovigen zullen blijven, die — uit welke overwegingen dan ook — menen dat het om aanpassingen ten faveure van Europa en de VS gaat, is zulk gevoelen of wensdenken niets anders dan voorbijgaan aan de realiteit. Voor diegenen zou je het bijna verplicht gesteld willen zien om eens nader kennis te nemen van enige feiten omtrent de man in kwestie en de staat die hij en zijn familie in de greep houden. Er bestaat objectieve literatuur over land en volk en degenen die er aan de macht zijn.

Gerbert van der Aa onderweg in Libië op een prachtige plek met fraai uitzicht.

Gerbert van der Aa reed door Libië
In het verleden jaar verschenen, doch nu weer hyper-actuele boek van Gerbert van der Aa wordt een reeks indrukken geschetst die de auteur — hij was een van de zeer weinige opdeed tijdens zijn tienduizend kilometer lange tocht door Libië, in een oude terreinwagen. Daarbij heeft hij zich vooral gericht op de mensen in dat land, en is hij daarmee erin geslaagd ons een beter inzicht te verschaffen in hoe de incarnatie van daverende gekte, die de Libische leider is, zijn sporen nalaat in de samenleving van alledag. Dat is meestal het geval met krankzinnige leiders. We hoeven de geschiedenis van de twintigste eeuw er maar op na te slaan om te kunnen vaststellen welke vloedgolven van totale destructie zijn ontstaan in de pathologisch-perfide toestand in het hoofd van lieden als Hitler, Stalin, Mao, Amin en nog zoveel andere leiders van kleinere staten. Dat Khaddafi er alles aan doet om in die rij van vertegenwoordigers van het Beest uit de Afgrond te worden opgenomen, bleek op dinsdag 22 februari tijdens zijn toespraak voor de Libische televisie. Daarin bewees hij niet alleen dat hij geheel buiten de realiteit staat, maar tevens dat hij er niet voor terugschrikt een zeer omvangrijke massamoord aan te kondigen. Niet alleen is hij daarvoor geschift genoeg, en zal er — ondanks alle redelijke protesten, daar en elders ter wereld, tot in de hoogste politieke regionen toe — heel wat strijd moeten worden geleverd voordat de man op zijn knieën wordt gedwongen.  Hoewel een deel van het land in handen van de oppositie is — althans volgens berichten van ooggetuigen die hun bevindingen via de nieuwste communicatiemedia verspreiden, opdat de rest van de wereld daarvan kan kennis nemen — is één der belangrijkste vragen van dit moment of het leger bereid is de walgelijke devotie ten aanzien van die uitzinnige Gek op te geven en de kant van het volk te kiezen. De politie in de bevrijde steden schijnt dit te hebben gedaan. Als dat juist is, dient dat voorbeeld zo snel mogelijk te worden gevolgd, opdat — na Egypte — de olievlek van geweld, haat en angst in die regio niet tot het uiterste zal escaleren. Vooralsnog lijkt het erop dat die door destructiedrift aangestuurde Khaddafi dit land in de woestijn voor een (eventueel groot) deel zal doen veranderen in een woestenij, die een afspiegeling zal vormen van de giftige inhoud van zijn schedelpan.
__________ 
Gerbert van der Aa: Khaddafi's woestijn — Reis door het ongrijpbare Libië. 192 pag., paperback. Nieuw Amsterdam Uitgevers, Amsterdam 2010. ISBN 978 90 468 0639 5. 

Georg Büchner (1813-1837), hier circa  zeventien jaar. Hij draagt een blauw bijou van een Vrijmetselaarsloge.

In het theater- annex hoorspel-programma Drama on 3 dat, in principe elke zondagavond via de Britse zender BBC Radio 3, vanaf 21:00 uur onze tijd, wordt uitgezonden, is de titel van de aflevering van zondag 20 februari Woyzeck, verwijzend naar het onvoltooide drama uit 1736 van de wel zeer jong gestorven Duitse schrijver Georg Büchner (1813-1837). In aansluiting daarop wordt, tussen 22:00 uur en 22:30 uur — in een muziekprogramma van dezelfde zender, dat deze keer de titel draagt Music for Büchner, dat te beluisteren valt tussen 22:00 uur tot 22:30 uur — werk uitgezonden, dat rechtstreeks met drama's van deze geniale auteur te maken hebben. Geopend wordt dat programma met een Fragment uit de opera Wozzeck, gecomponeerd in de jaren 1917/22, en voor het eerst uitgevoerd in 1925, van Alban Berg (1865-1935). Vervolgens wordt een suite gespeeld uit Dantons Tod uit 1947 (revisie 1955) van de Oostenrijkse componist Gottfried von Einem (1918-1996).

Het digitale televisiekanaal Holland Doc 24 presenteert zaterdag 19 februari de herhaling van een aflevering van het Avro-programma Close up, getiteld Het mysterie van de Edelweiss. Het is een kleine, witte bloem die zo'n 20 centimter groot kan worden, in de vorm van een ster groeit, en vooral heel hoog vooral in de Zwitserse Alpen voorkomt.

De bloem is nogal zeldzaam en daardoor moeilijk te vinden. Voorts speelt dit fenomeen een niet onbelangrijke rol in de beeldende kunsten, vooral in schilderijen, maar we mogen evenmin voorbijgaan aan de inspiratie die schrijvers van liederen en schlagers eruit hebben geput. En wat te denken van de functie die de edelweiss in tal van sprookjes  vervult. Uitzending van de Close up-documentaire zal op genoemde zender worden gerealiseerd tussen 18:50 uur en 19:43 uur. Een herhaling zal worden vertoond op dinsdag 22 februari, tussen 21:00 uur en 21:54 uur, een tweede op donderdag 24 februari, tussen 22:44 uur en 23:38 uur.

Arte-televisie, het Frans-Duitse cultuurkanaal bij uitstek, zendt op maandag 14 februari, vanaf 22:15 uur — tot in de nacht op dinsdag 15 februari om 00:55 uur — de registratie uit van het toneelstuk Der Turm, zoals dat in september 2010 is voorgesteld aan de bezoekers van het Staatstheater Dresden. Dat drama is geschreven door de Duitser Uwe Tellkamp, naar diens roman met dezelfde titel. Tellkamp geldt als een literaire ontdekking en is mede daardoor tegenwoordig behoorlijk populair in zijn taalgebied. Hij werd in 1968 in Dresden geboren en is arts van beroep. In Nederland is werk van hem bij De Arbeiderspers verschenen.
De muziek bij het drama  is van Thomas Hertel.
De opvoering wordt slechts eenmaal vertoond door Arte-tv.